|
Termin diagnoza pochodzi z języka greckiego „diagnosis” – oznacza rozpoznanie (rozróżnienie). Współczesna interpretacja tego terminu podkreśla dwa jego składniki: · Zebranie potrzebnych danych · i ich krytyczne opracowanie w drodze rozumowania. Wg Marii Ziemskiej diagnoza jest to rozpoznanie na podstawie zebranych objawów i znanych ogólnych prawidłowości badanego złożonego stanu rzeczy przez podporządkowanie go do typu albo gatunku, dalej przez wyjaśnienie genetyczne i celowościowe, określenie jego fazy obecnej oraz przewidywanego rozwoju.
Zdaniem Ziemskiej poznanie diagnostyczne opiera się na 2 głównych elementach: doświadczaniu i rozumowaniu Diagnoza rozwinięta zawiera w sobie szereg aspektów – diagnoz cząstkowych: - aspekt identyfikacyjny – diagnoza przyporządkowująca, diagnoza klasyfikacyjna albo typologiczna
- aspekt genetyczny (celowościowy, fazy, rozwojowy czyli prognostyczny)
- aspekt celowościowy – jakie ma znaczenie dany składnik badanego stanu rzeczy dla całości badanego stanu
Diagnoza przyporządkowująca - szuka odpowiedzi na pytanie do jakiego znanego typu należy badany stan rzeczy. Diagnoza genetyczna – jakie są przyczyny danego stanu rzeczy. Diagnoza fazy – w jakiej fazie przebiegu znajduje się badany stan rzeczy. Diagnoza fazy jest ważna ze względu na zmienność przedmiotu działania pedagogicznego. Diagnoza prognostyczna (rozwojowa) – jak dalej będzie się rozwijał stan rzeczy, oczywiście nie w każdym przypadku diagnozowania występują wszystkie cząstkowe i nie wszystkie są
w stopniu równe. Działania zorganizowana a diagnoza Zorganizowana działalność pedagogiczna to taka, której poszczególne części przyczyniają się do powodzenia całości. Takie składniki działania jak: cele, środki, zasoby i metody, a także warunki zewnętrzne, które współwyznaczają miejsce diagnozy w cyklu działania zorganizowanego. La Chatelier Cykl działania zorganizowanego. Wymienia 5 etapów cyklu organizacyjnego: - postawienie jasnego i ściśle określonego celu
- zbadanie środków i warunków, które trzeba zastosować, aby osiągnąć cel zamierzony
- przygotowanie środków i warunków
- urzeczywistnienie czyli wykonanie zamierzonych czynności stosownie do powziętego planu
- kontrola otrzymanych wyników i wyciąganie z nich wniosków
Adam Podgórecki zamiast „cykl działania zorganizowanego” używa określenia „tok postępowania celowościowego”. Cykl działa pedagogicznego można ogólnie ująć w następującej postaci: - etap preparacyjny, zawierający preparację celów działania, czynności projektowe
i czynności niezbędne do pozyskania i rozmieszczania zasobów potrzebnych do realizacji projektu - etap realizacji projektu, czyli wykonanie zadań przewidzianych w projekcie i planie działalności, przy czym w zależności od przebiegu relacji – występuje to w większym lub mniejszym stopniu konieczność uzyskiwania zasobów uzupełniających
- etap kontroli realizacji projektu i ocena dokonanych czynności
Czynności diagnostyczne stanowią składniki wszystkich 3 głównych etapów cyklów działalności zorganizowanej, a diagnoza w nim zawiera następujące funkcje. Zasadnicze funkcje diagnozy: - stanowi punkt wyjścia w czynnościach projektowania
- pozwala na systematyczną kontrolę przebiegu procesu wychowania
- służy ocenie wyników działalności pedagogicznej umożliwiając kontrolę przebiegu działań i korektę danego lub następnego cyklu organizacyjnego działalności pedagogicznej
Rodzaje diagnoz ze względu na różne kryteria: - działalność pedagogiczna – diagnoza poznawcza, decyzyjna
- metoda działania – osobnicza, grupowa, środowiskowa
- pełność – całościowa, cząstkowa
Diagnoza pedagogiczna wymaga podstawowych ogólnych praw rozwojowych. Cechy diagnozy decyzyjnej stosowane w działalności praktycznej: - jest ona przeprowadzana z projektem pedagogicznym
- jest ona przeprowadzana z myślą o uzyskaniu podstawy do decyzji w sferze praktyki
- jest składową cyklu działania zorganizowanego
Diagnoza decyzyjna w odróżnieniu od diagnozy poznawczej wykazuje cechę szczególną mianowicie chodzi o wykrycie zgodności lub niezgodności faktu z tym co wiemy o rzeczywistości na podstawie wiedzy ogólnej. Natomiast w diagnozie poznawczej nie wystarczy stwierdzenie podanej zgodności lub niezgodności, ale potrzebne jest także sprawdzenie czyli weryfikacja danej teorii z innymi. Diagnoza poznawcza dokonywana jest wówczas, gdy rozwiązuje się zadania poznawcze. Diagnoza środowiskowa Cechą diagnozy środowiskowej j est selektywne badanie – badacz wykrywając i analizując pewne zależności między wyizolowanymi faktami i zjawiskami dąży przede wszystkim do ustalenia dominujących wpływów środowiska na proces wychowania. W skład diagnozy środowiskowej wchodzi: - diagnoza psychologiczna - diagnoza elementów osobowości oraz 3 grupy czynników środowiskowych: - środowisko materialne - wzory osobowe - organizacja życia Etapy diagnozy pedagogicznej: - opis (zestawienie danych empirycznych i stanów aktualnych)
- ocena cząstkowa – właściwa i utylitarna
- konkluzja – globalna ocena analizowanej sytuacji, która pozwala na wskazanie właściwego kierunku postępowania socjalno-wych. oraz uzasadnia potrzebę podjęcia działań.
Do głównych błędów etycznych należą: - błędna lub zbyt dowolna interpretacja tego, co składa się na zakres tajemnicy zawodowej w wychowaniu
- wywołanie stanów stresowych i zmęczenia u badanego przez zbieranie nadmiaru danych i danych niepotrzebnych
- żądanie informacji w sytuacjach, w których badany ma poczucie zagrożenia, czuje niepokój z powodu nie wiedzy lub niezrozumienia celu i sensu badań
- przeprowadzenie badań, w których badany czuje się w sytuacji przymusowej
- stosowanie wywiadu ukrytego w klasycznej postaci
- stosowanie pozornej anonimowości badań
- stosowanie sposobów zbierania danych wywołujących uboczne szkodliwe skutki moralne lub zdrowotne
- całkowicie nie używanie materiałów diagnostycznych dla dobra badanych
- uleganie sugestiom ocen z przeszłości w ocenach stanu bieżącego i etykietowania osób badanych.
|
